Spółka partnerska to osobowa spółka handlowa przeznaczona wyłącznie dla osób fizycznych wykonujących określone wolne zawody. Jej najważniejszą cechą jest to, że partner co do zasady nie odpowiada za błąd zawodowy popełniony przez innego partnera ani przez podlegający mu personel.
Czym jest spółka partnerska?
Spółka partnerska służy wspólnemu wykonywaniu jednego lub kilku wolnych zawodów. Nie ma osobowości prawnej, ale jest tak zwaną ułomną osobą prawną. Oznacza to, że ma własną zdolność prawną i może we własnym imieniu nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, zatrudniać pracowników czy nabywać nieruchomości.
Spółka odpowiada za swoje zobowiązania własnym majątkiem. Nie wymaga wniesienia kapitału zakładowego, ale każdy partner powinien wnieść wkład określony w umowie. Majątkiem spółki są wkłady partnerów oraz składniki nabyte w czasie jej działalności. Nie jest to współwłasność partnerów, lecz majątek odrębnego podmiotu.
Podstawą prawną działania spółki partnerskiej są przepisy Kodeksu spółek handlowych. Spółka powstaje dopiero z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS.
Kto może zostać partnerem?
Partnerami mogą być wyłącznie osoby fizyczne, które mają uprawnienia do wykonywania zawodu wymienionego w art. 88 KSH. Sama działalność specjalistyczna nie wystarcza. Konieczne jest wykonywanie zawodu objętego ustawowym katalogiem oraz spełnienie wymagań wynikających z przepisów branżowych.
Do zawodów, których przedstawiciele mogą utworzyć spółkę partnerską, należą między innymi:
- adwokat, radca prawny, notariusz i rzecznik patentowy
- lekarz, lekarz dentysta, lekarz weterynarii, pielęgniarka i położna
- aptekarz, fizjoterapeuta i diagnosta laboratoryjny
- architekt i inżynier budownictwa
- biegły rewident, doradca podatkowy, księgowy i rzeczoznawca majątkowy
- broker ubezpieczeniowy, makler papierów wartościowych i doradca inwestycyjny
- tłumacz przysięgły
Spółkę zakładają co najmniej dwie osoby. Nie może być ona prowadzona jednoosobowo ani utworzona przez spółkę, fundację czy inną osobę prawną. Odrębne ustawy regulujące poszczególne zawody mogą wprowadzać dodatkowe warunki wykonywania ich w ramach spółki partnerskiej.
Za co odpowiada spółka, a za co partner?
Spółka partnerska odpowiada za swoje długi całym własnym majątkiem. Ochrona partnera nie oznacza więc, że zobowiązania znikają. Oznacza tylko, że w określonych sytuacjach nie obciążają one osobistego majątku pozostałych partnerów.
| Rodzaj zobowiązania | Odpowiedzialność spółki | Odpowiedzialność partnera |
|---|---|---|
| Zobowiązanie wynikające z umowy zawartej przez spółkę | Spółka odpowiada całym swoim majątkiem | Partner może odpowiadać na zasadach przewidzianych w KSH, jeżeli majątek spółki nie wystarcza |
| Błąd zawodowy popełniony przez innego partnera | Spółka odpowiada za zobowiązanie | Pozostali partnerzy nie odpowiadają za ten błąd własnym majątkiem |
| Działanie lub zaniechanie personelu kierowanego przez innego partnera | Spółka odpowiada za zobowiązanie | Partnerzy, którzy nie kierowali tą osobą, nie ponoszą odpowiedzialności za jej błąd zawodowy |
Ograniczenie dotyczy przede wszystkim tak zwanego błędu w sztuce. Partner nie odpowiada za zobowiązania powstałe w związku z wykonywaniem wolnego zawodu przez innego partnera. Ochrona obejmuje także szkody wynikające z działań lub zaniechań pracownika albo współpracownika, jeżeli osoba ta podlegała kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z działalnością spółki.
Przykładowo, jeżeli jeden z lekarzy popełni błąd przy leczeniu pacjenta, pozostali lekarze będący partnerami nie odpowiadają osobiście tylko dlatego, że działają w tej samej spółce. Odpowiedzialność może natomiast dotyczyć partnera, który popełnił błąd, oraz samej spółki.
Umowa może też przewidywać surowsze zasady. Partner może dobrowolnie zgodzić się na ponoszenie odpowiedzialności tak jak wspólnik spółki jawnej. W takim przypadku jego imię i nazwisko powinno zostać wskazane w umowie.
Jak założyć spółkę partnerską?
Do powstania spółki potrzebna jest umowa zawarta przez wszystkich partnerów oraz wpis do KRS. Umowę sporządza się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Powinna ona określać co najmniej:
- wolny zawód wykonywany przez partnerów w ramach spółki
- przedmiot działalności spółki
- firmę i siedzibę spółki
- wkłady każdego partnera oraz ich wartość
- czas trwania spółki, jeżeli został oznaczony
- partnerów ponoszących nieograniczoną odpowiedzialność, jeżeli takie rozwiązanie przyjęto
- partnerów uprawnionych do reprezentacji, jeżeli nie reprezentują jej wszyscy
Rejestracja odbywa się elektronicznie w Portalu Rejestrów Sądowych, a w określonych przypadkach także w systemie S24. Kolejne czynności wyglądają następująco:
- Zawarcie pisemnej umowy spółki i zgromadzenie dokumentów potwierdzających uprawnienia partnerów.
- Złożenie elektronicznego wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców KRS.
- Rozpoczęcie działalności po uzyskaniu wpisu, ponieważ dopiero wtedy spółka powstaje.
- Przekazanie danych uzupełniających do urzędu skarbowego, między innymi na formularzu NIP-8, oraz dokonanie wymaganych zgłoszeń do ZUS.
Spółka otrzymuje NIP i REGON w ramach procedury związanej z rejestracją. Każdy partner rozlicza jednak własne ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, dlatego może mieć także indywidualne obowiązki wobec ZUS.
Kto prowadzi sprawy i reprezentuje spółkę?
W modelu klasycznym każdy partner ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, a także może ją reprezentować. Umowa może przyznać te kompetencje tylko niektórym partnerom albo określić inny sposób współdziałania.
Partnerzy mogą ustanowić zarząd. W takim modelu zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz, podobnie jak w spółkach kapitałowych. W jego skład mogą wejść osoby spoza grona partnerów, ale co najmniej jeden członek zarządu musi być partnerem. Powołanie zarządu nie pozbawia partnerów prawa do uzyskiwania informacji o majątku i działalności spółki.
Umowa powinna też określać zasady podejmowania decyzji, reprezentacji oraz podziału zysków i strat. Jeżeli nie wprowadza odmiennych reguł, partnerzy uczestniczą w zysku i stracie w równych częściach, niezależnie od wartości wniesionych wkładów.
Jakie podatki i księgowość dotyczą spółki?
Spółka partnerska jest podatnikiem VAT, jeżeli wykonuje czynności podlegające temu podatkowi i nie korzysta ze zwolnienia. Nie płaci natomiast podatku dochodowego od osób prawnych. Dochód przypadający na partnera rozlicza sam partner w swoim PIT.
Partner może wybrać opodatkowanie według skali podatkowej albo podatek liniowy 19%, o ile spełnia warunki przewidziane w przepisach podatkowych. Dzięki temu dochód nie jest najpierw opodatkowany na poziomie spółki, a następnie ponownie przy wypłacie partnerom.
Spółka może prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, dopóki nie przekroczy ustawowego limitu przychodów. Po przekroczeniu limitu właściwego dla obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, który wynosi równowartość 2,5 mln euro przychodów netto za poprzedni rok obrotowy, należy przejść na pełną księgowość. W praktyce limit i jego przeliczenie trzeba każdorazowo sprawdzić dla danego roku podatkowego.
Czy spółka partnerska pasuje każdemu specjaliście?
Ta forma jest przeznaczona dla osób, które chcą wspólnie wykonywać wolny zawód, zachować wpływ na prowadzenie działalności i ograniczyć ryzyko związane z błędami zawodowymi innych partnerów. Jej zaletami są brak kapitału zakładowego, pisemna forma umowy, własny majątek spółki oraz przejrzystość podatkowa.
Trzeba jednak pamiętać, że partnerzy nadal ponoszą ryzyko związane z własnymi działaniami, zobowiązaniami spółki oraz ewentualnym rozszerzeniem odpowiedzialności w umowie. Dlatego przed rejestracją należy dokładnie uregulować reprezentację, wkłady, zasady podziału zysku i zakres odpowiedzialności.
Spółka partnerska sprawdzi się przede wszystkim wtedy, gdy co najmniej dwie osoby uprawnione do wykonywania wolnego zawodu chcą prowadzić wspólne przedsiębiorstwo, ale zachować rozdzielenie odpowiedzialności za własne decyzje zawodowe.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani księgowej. W przypadku tworzenia umowy spółki lub oceny odpowiedzialności w konkretnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem lub doradcą podatkowym.
